นิวยอร์กไทม์ส – จีนกำลังวางแผนบังคับใช้กฎหมายฉบับใหม่ที่จะลงโทษนายจ้างที่ใช้คนทำงานหนักและปกป้องสิทธิของคนงาน โดยจะให้อำนาจที่แท้จริงแก่สหภาพแรงงาน นับเป็นครั้งแรกตั้งแต่ช่วงปี 1980 ที่จีนเปิดประเทศ เนื่องจากรัฐบาลจีนกังวลกับปัญหาช่องว่างทางรายได้ที่ขยายขึ้นเรื่อยๆ และอาจก่อเป็นความไม่สงบในสังคม แต่ขณะเดียวกัน ความเคลื่อนไหวดังกล่าวอาจเป็นการเปิดศึกกับบริษัทอเมริกันและต่างชาติที่ต่อต้าน ซึ่งบอกเป็นนัยว่าอาจจะชะลอการลงทุนในประเทศจีน
       
       ร่างกฎหมายแรงงานฉบับใหม่กำลังถูกเสนอขึ้นพิจารณา หลังจากที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนเปลี่ยนแนวความคิดหันมาเน้นการจัดการกับผลร้ายที่เกิดตามมาจากการขยายตัวอย่างรวดเร็วทางเศรษฐกิจของประเทศ
       
       แรงงานชาวจีนส่วนใหญ่จะได้รับประโยชน์จากกฎหมายใหม่นี้ ซึ่งคาดว่าจะมีผลบังคับใช้ในเดือนพฤษภาคมปีหน้า โดยมีผลกับบริษัททุกบริษัทในประเทศจีน แต่เน้นไปที่บริษัทที่ต่างชาติเป็นเจ้าของและบริษัทซัพพลายเอ้อร์ของบริษัทเหล่านั้น
       
       ความขัดแย้งกับบริษัทต่างชาติอาจเกิดขึ้นได้ เนื่องจากกฎหมายดังกล่าวออกมาในขณะที่ต้นทุนด้านแรงงาน พลังงาน และราคาที่ดินในประเทศจีนกำลังทะยานสูงขึ้น แต่ก็ยังไม่แน่ว่าผลกระทบจะเกิดในวงกว้าง เนื่องจากเจ้าหน้าที่จีนมักจะจงใจเพิกเฉยคำชี้แนะจากรัฐบาลกลางหรือหาช่องทางหลบเลี่ยง
       
       ทั้งนี้ เศรษฐกิจของประเทศจีนขยายตัวเร็วที่สุดในโลกแห่งหนึ่ง นับจากการเปิดตลาดเมื่อช่วงปี 1980 ที่ส่งเสริมให้แรงงานหนุ่มสาวหลายล้านคนรับค่าแรงต่ำจากบริษัทที่ผลิตสินค้าส่งออกราคาถูก และทำให้การลงทุนจากต่างประเทศผุดเป็นดอกเห็ดในแดนมังกร
       
       อย่างไรก็ตาม บริษัทขนาดใหญ่ของโลกจำนวนหนึ่งได้แสดงความกังวลว่า กฎหมายใหม่นี้จะฟื้นฟูบางแง่ของลัทธิสังคมนิยม และให้อำนาจแก่สหภาพแรงงานมากเกินไปเช่นในฝรั่งเศสและเยอรมนี
       
       “มันเป็นการถอยหลัง 2 ก้าวหลังจากเดินหน้าไป 3 ก้าว” เป็นคำเปรียบเปรยจาก เคนเน็ต ถัง ผู้อำนวยการฝ่ายกฎหมายประจำเอเชียแปซิฟิก ของ Goodyear Tire and Rubber Company ในฮ่องกง และที่ปรึกษาด้านกฎหมายของหอการค้าอเมริกันในฮ่องกง ทั้งนี้ ร่างกฎหมายดังกล่าวออกมาหลังจากที่วอล มาร์ท สโตร์ ยักษ์ค้าปลีกใหญ่สุดของโลก ถูกบังคับให้ตั้งสหภาพแรงงานในทุกสาขาในประเทศจีน
       
       ก่อนหน้านี้ สหภาพแรงงานที่ดำเนินการโดยรัฐไม่ได้ใช้อำนาจเท่าในอดีต แต่หลายปีหลังจากมีรายงานการทำทารุณคนงาน ดูเหมือนว่ารัฐบาลได้ตัดสินใจที่จะมอบอำนาจใหม่แก่สหภาพฯ เพื่อเจรจาในเรื่องต่างๆ เช่น สัญญาการว่าจ้าง ความปลอดภัยในการทำงาน และกฎระเบียบพื้นฐานในสถานที่ทำงาน
       
       ขณะที่ร่างกฎหมายนี้ถูกเสนอให้พิจารณา ตัวแทนของบริษัทอเมริกันจำนวนหนึ่งกำลังรวมกลุ่มกันเพื่อโน้มน้าวให้รัฐบาลจีนทบทวนหรือละทิ้งกฎหมายดังกล่าว โดยนิวยอร์กไทม์สระบุว่าหอการค้าอเมริกัน ที่เป็นตัวแทนขนนอง เดลล์ ฟอร์ด เจเนอรัล อิเล็กทริค ไมโครซอฟท์ และไนกี้ กำลังโต้เถียงกับนักเคลื่อนไหวด้านแรงงาน และสหพันธ์กรรมกรแห่งประเทศจีน ซึ่งเป็นองค์กรด้านสหภาพแรงงานของพรรคคอมมิวนิสต์จีน
       
       ด้านกระทรวงแรงงานจีนปฏิเสธแสดงความเห็น เพราะกฎหมายใหม่นี้ยังอยู่ในขั้นตอนการร่างเท่านั้น ส่วนบริษัทอเมริกันหลายแห่งปฏิเสธให้ความเห็นเช่นดัน กล่าวเพียงว่ามันเป็นประเด็นที่ละเอียดอ่อน
       
       แอนเดรียส์ โลฟส์ นักกฎหมายในฮ่องกงที่ทำงานด้านกฎหมายแรงงานจีนให้กับบริษัทกฎหมายยักษ์ใหญ่อย่าง เบเกอร์ แอนด์ แมคเคนซี่ย์ กล่าวว่า บริษัทอเมริกันจำนวนหนึ่งเห็นว่ากฎหมายที่เสนอมานี้มีข้อจำกัดและต้นทุนที่สูงเกินไป และกฎหมายใหม่นี้จะให้อำนาจต่อรองร่วมกันแก่สหภาพ และทำให้ไล่คนงานที่ด้อยคุณภาพออกได้ยากขึ้นด้วย
       
       แม้ว่าในที่สุดยังไม่มีความชัดเจนเกี่ยวกับเนื้อหาสาระของกฎหมายใหม่นี้ แต่ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า มีแนวโน้มที่กฎหมายนี้จะเป็นสิ่งท้าทายใหม่สำหรับบริษัทต่างชาติที่เข้ามาทำธุรกิจในจีน
       
       ภายใต้ระบบ “ชามข้ามเหล็ก” ที่ใช้กันในประเทศจีนช่วงปี 1950-1960 คนงานทุกคนได้รับการคุ้มครองโดยรัฐบาล หรือบริษัทที่เป็นของรัฐ ในการจัดหาที่อยู่อาศัยและดูแลสุขภาพให้ แต่เมื่อถึงช่วงปี 1980 เมื่อจีนปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจและหันมาใช้กลไกตลาด จีนได้ค่อยๆ ยกเลิกการคุ้มครองเหล่านั้น ทำให้มีการปลดคนงานครั้งใหญ่ การว่างงาน ช่องว่างด้านรายได้ที่ขยายใหญ่ และการใช้แรงงานอย่างหนักเกิดขึ้นไปทั่ว
       
       เนื่องจากความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการขยายตัวของช่องว่างทางรายได้ และเกรงว่าจะเกิดความไม่สงบในสังคม เจ้าหน้าที่ในรัฐบาลกลางได้ตัดสินใจปรับปรุงระบบการคุ้มครองแรงงาน ทั้งนี้ ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ คนงานในโรงงานจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ได้ร้องเรียกในศาลหรือออกไปตามท้องถนน เพื่อคัดค้านสภาพแวดล้อมการทำงานที่เลวร้าย และการค้างชำระค่าแรง หลิวเฉิง อาจารย์คณะนิติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยครุศาสตร์เซี่ยงไฮ้ และที่ปรึกษาคณะร่างกฎหมายแรงงานนี้กล่าว
       
       เมื่อช่วงฤดูใบไม้ผลิที่ผ่านมา จีนได้เปิดกว้างให้ประชาชนแสดงความเห็นต่อร่างกฎหมายนี้ ซึ่งได้รับการตอบรับกว่า 190,000 เสียง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักเคลื่อนไหวด้านแรงงาน ส่วนหอการค้าอเมริกันและหอการค้ายุโรปต่างคัดค้าน
       
       แอนิตา ชาน ผู้เชี่ยวชาญด้านปัญหาแรงงานจีนกล่าวว่า หากกฎหมายนี้ผ่านการอนุมัติและบังคับใช้ กฎหมายนี้จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมากต่อตลาดแรงงานที่ใหญ่โตของประเทศจีน และจะผลักดันค่าแรงให้ขยับสูงขึ้นอย่างน้อย 50%
       
       ในปัจจุบัน แม้ว่าจีนจะมีกฎหมายแรงงานอยู่แล้ว แต่ก็มิได้บังคับใช้ ฝ่ายที่คัดค้านกฎหมายแรงงานใหม่แย้งว่า การบังคับใช้กฎหมายแรงงานฉบับเก่าที่มีอยู่น่าจะเพียงพอที่จะแก้ปัญหาที่รัฐบาลกังวลอยู่ได้ แต่กลุ่มที่สนับสนุนเห็นว่าการใช้กฎหมายใหม่จะสร้างความเข้มงวดยิ่งขึ้น.

แหล่งข่าว : หนังสือพิมพ์ผู้จัดการ