19 มิ.ย.54 คณะกรรมการบ้านน้ำแพร่ ม.4 ม.14 และม.19 ร่วมกับ คณะทำงานเครือข่ายอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง ได้จัดกิจกรรมบวชเขตอนุรักษ์และสืบชะตาแม่น้ำอิง ขึ้น ณ บ้านน้ำแพร่ หมู่ 4 ตำบลยางฮอม อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสืบทอดประเพณีการจัดการทรัพยากรธรรมชาติเชิงนิเวศน์วัฒนธรรมของคนในท้องถิ่นลุ่มน้ำอิงตอนปลาย รณรงค์เผยแพร่องค์ความรู้แม่น้ำอิงและสถานการณ์ทรัพยากรแม่น้ำอิง และเพื่อการรวมตัวพบปะแลกเปลี่ยนเรียนรู้ แนวทางความร่วมมือแนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรในพื้นที่ลุ่มน้ำอิงตอนปลาย
ชุมชนบ้านน้ำแพร่ ประกอบด้วย 3 หมู่บ้านได้แก่ บ้านน้ำแพร่ ม.4 บ้านน้ำแพร่เหนือ ม.14 และบ้านน้ำแพร่ใต้ ม.19 ต.ยางฮอม อ.ขุนตาล จ.เชียงราย ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ.2417 จากการศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนเดิมทีได้อพยพมาจากจังหวัดแพร่ และจังหวัดน่าน มาตั้งถิ่นฐานทำกินโดยพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติดินน้ำป่าที่อุดมสมบูรณ์ในการตั้งหมู่บ้าน รวมอายุหมู่บ้านในปัจจุบันก่อตั้งมาได้ 137 ปี นับได้ว่าเป็นชุมชนเก่าแก่ในแถบลุ่มน้ำอิงตอนปลาย
จากเหตุการณ์การสัมปทานป่าไม้แถบเทือกเขาดอยยาวทางทิศตะวันออกของหมู่บ้านในปีพ.ศ.2521-2527 ทำให้เกิดภาวะน้ำแห้ง จึงเป็นที่มาของการที่ชุมชนได้ตระหนักถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นและเป็นจุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์ทรัพยากรชุมชน ส่งผลให้ในปีพ.ศ.2529 ได้จัดทำพื้นที่อนุรักษ์ป่าชุมชนขึ้น และได้เข้าร่วมทำกิจกรรมการอนุรักษ์แม่น้ำอิง ร่วมกับทางชมรมอนุรักษ์ทรัพยากรลุ่มน้ำอิงตอนปลาย ได้จัดทำเขตอนุรักษ์ในแม่น้ำอิงขึ้น ในปีพ.ศ.2544 เพื่อสร้างเป็นพื้นที่อนุรักษ์ขยายพันธุ์ปลา ที่อยู่อาศัยของปลา
หลังจากทำเขตอนุรักษ์ได้ประมาณสามปี เริ่มเห็นผล มีจำนวนปลาเพิ่มขึ้น ทางชุมชนได้เข้าร่วมทำกิจกรรมโครงการฟื้นฟูชุมชนท้องถิ่นลุ่มน้ำอิงตอนปลายและชายฝั่งโขงร่วมกับ 14 ชุมชนในเขตอำเภอเชียงของ เวียงแก่นและขุนตาล เพื่อฟื้นฟูชุมชนให้กลับมามีความสุขอีกครั้งโดยเริ่มทำกิจกรรมการรวบรวมศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชน รวบรวมองค์ความรู้การหาอยู่หากินกับแม่น้ำอิง โดยให้เยาวชนเข้ามีส่วนร่วมในการศึกษาเรียนรู้ชุมชน จากการทำงานฟื้นฟูชุมชนและสร้างพื้นที่รูปธรรมการอนุรักษ์จึงทำให้หมู่บ้านในพื้นที่ลุ่มน้ำอิงตอนปลายได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้การจัดการทรัพยากรชุมชน และเพื่อยกระดับชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้การจัดการทรัพยากรผ่านเรื่องราวประวัติศาสตร์นิเวศวัฒนธรรมชุมชน
