แม้การลงทุนของ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน (กลุ่มล้านนา) จะมีอัตราการขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี แต่ขณะนี้กลับเริ่มมีข้อกังวลใหญ่ในประเด็นปัญหาแรงงานที่อาจส่งผลกระทบต่อการ ตัดสินใจลงทุนในอนาคต

เพราะมิใช่แค่ตัวเลขแรงงาน "ขาดแคลน" เท่านั้น แต่บางจังหวัดกลับมีปัญหาแรงงานล้น แรงงานไร้ฝีมือ-ไม่มีคุณภาพ การแย่งชิงแรงงาน รวมถึงปัญหาการเข้า-ออกงาน (turn over) ในระดับสูงของแรงงานในนิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือ จังหวัดลำพูน โดยเฉพาะแรงงานระดับปฏิบัติการ

ทั้งหมดถือเป็นปัจจัยลบที่จะทำให้ "ขีดความสามารถในการแข่งขัน" ลดลงเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งเช่นเวียดนามที่บทบาทด้านแรงงานกำลังเด่นชัดอย่างมากในขณะนี้

ล่าสุด หน่วยงานภาครัฐและเอกชน 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบนได้มีการตั้งคณะทำงานขีดความสามารถด้านแรงงานขึ้นมาเพื่อร่วมกันแก้ปัญหานี้ในเชิงลึก โดยมีต้นแนวคิดมาจากบีโอไอภาคเหนือ

นางศิริพร นุรักษ์ ผู้อำนวยการศูนย์เศรษฐกิจการลงทุน ภาคเหนือ 1 ดูแลพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบนได้สะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นว่า ปัญหาด้านแรงงานในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบนแต่ละจังหวัดมีสภาพที่แตกต่างกัน เชียงใหม่ และลำพูน ซึ่งเป็นศูนย์กลางการลงทุนกำลังขาดแคลนแรงงานอย่างหนักและมีการ turn over ของแรงงานอยู่ในระดับสูง

รวมถึงการแย่งชิงแรงงานที่กลายเป็นประเด็นความขัดแย้งระหว่างบริษัทหลายโรงงานต้องใช้วิธีไปรับสมัครพนักงานจากทางภาคอีสาน ส่วนอีกหลายจังหวัด เช่น จังหวัดน่านกลับประสบปัญหาแรงงานล้น แต่ไม่มีงานทำ เนื่องจากในพื้นที่ไม่มีการลงทุน ขณะที่เมื่อประมวลสภาพปัญหาโดยรวมก็พบว่าแรงงานในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนมีระดับประสิทธิภาพในการทำงานลดลง

โดยที่ผ่านมามีเสียงสะท้อนจากผู้ประกอบการในจังหวัดเชียงใหม่ และลำพูน 5 กลุ่มหลัก อาทิ อุตสาหกรรมบริการ-ท่องเที่ยว อุตสาหกรรมเกษตรแปรรูป หัตถอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์-สารสนเทศ และอุตสาหกรรมแปรรูปชิ้นส่วนโลหะ ซึ่งชี้ว่าเริ่มได้รับผลกระทบจากปัญหาแรงงาน โดยเฉพาะขีดความสามารถในการทำงานของแรงงานเริ่มลดลง ทั้งฝีมือแรงงานที่คุณภาพลดลง สถานประกอบการบางแห่งใช้เทคโนโลยีในการผลิตแต่แรงงานไม่ปรับตัว ความอดทนมีน้อยลง ไม่มีความเป็นมืออาชีพ มีการแย่งชิงบุคลากร เป็นต้น

ขณะที่กลุ่มนักลงทุนที่ได้รับการส่งเสริมการ ลงทุนจากบีโอไอใน 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน มีความต้องการแรงงานในระดับปฏิบัติการ ระดับพนักงานและระดับบริหารประมาณ 5-6 พันคน โดยเฉพาะในระดับปฏิบัติการที่มีระดับการศึกษาสายอาชีวศึกษาและมัธยมศึกษาตอนปลายต้องการมากที่สุด แต่กลับขาดแคลน

"จริงๆ แล้วการแก้ปัญหาเรื่องแรงงานไม่ใช่หน้าที่โดยตรงของบีโอไอ แต่เนื่องจากเป็นปัญหาใหญ่ในระดับพื้นที่ที่ดูแลอยู่ เราไม่เน้นมูลค่าเงินลงทุน แต่จะเน้นสร้างมูลค่าเพิ่มให้ท้องถิ่นมากกว่า การลงทุนกับแรงงานเป็นสิ่งที่แยกกันไม่ออก ถ้าปัญหามันรุนแรงขึ้นย่อมส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจของนักลงทุนในอนาคต สุดท้ายเราก็จะเสียโอกาสให้กับประเทศอื่นๆ โดยเฉพาะเวียดนามที่เป็นคู่แข่งที่น่ากลัวของไทย เมื่อเทียบกับศักยภาพด้านแรงงานที่ค่าแรงถูก แรงงานขยันและอดทนสูง"

สำหรับคณะทำงานขีดความสามารถด้านแรงงานเป็นการทำงานร่วมกันของหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง โดยได้จัดตั้งคณะทำงานชุดนี้ขึ้นทุกจังหวัดใน 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน เน้นทำงานเชิงรุกเข้าถึงพื้นที่ โดยจะศึกษาสภาพข้อเท็จจริงจากนักลงทุนและแรงงาน ซึ่งในส่วนของนักลงทุนจะเน้นให้มีการต่อยอดธุรกิจ โดยค้นหาธุรกิจที่มีศักยภาพที่จะสามารถต่อยอดขยายธุรกิจได้ ซึ่งเมื่อมีการลงทุนใหม่เกิดขึ้น การจ้างงานในท้องถิ่นนั้นๆ ก็จะเกิดขึ้นตามมา โดยไม่ต้องมีการเคลื่อนย้ายแรงงานไปทำงานในพื้นที่อื่น

ส่วนประเด็นที่ผู้ประกอบการสะท้อนว่าขีดความสามารถแรงงานในภาคเหนือตอนบนลดลง ทางคณะทำงานมองว่าเป็นประเด็นที่ผู้ประกอบการต้องมีส่วนช่วยสนับสนุนและเพิ่มประสิทธิภาพของแรงงานด้วย ในลักษณะของการให้สวัสดิการ

ส่วนแรงงานนั้น คณะทำงานมองลึกไปถึงพื้นฐานการศึกษาที่สถาบันการศึกษาต้องผลิตบุคลากรให้สอดรับกับความต้องการของตลาดได้อย่างแท้จริง โดยได้นำผู้ประกอบการและสถาบันการศึกษาของทั้ง 8 จังหวัดเข้ามาร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูลกัน ซึ่งขณะนี้ทางคณะทำงานอยู่ระหว่างการทำวิจัยปัญหาแรงงานในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน คาดว่าจะเป็นงานวิจัยที่สะท้อนปัญหาและแนวทางแก้ปัญหาได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น

นางศิริพรยกตัวอย่างพร้อมทั้งแนะทางออกว่า ตอนนี้นิคมฯลำพูนมีแรงงานประมาณ 5 หมื่นคน หากคุณภาพและประสิทธิภาพแรงงานลดลงเรื่อยๆ ไม่มีการพัฒนา หรือเพิ่มพูนความรู้ อนาคตนักลงทุนอาจย้ายฐานไปที่อื่น แล้วแรงงานเหล่านี้จะทำอย่างไร ถ้าเราสามารถแก้ปัญหาเรื่องแรงงานและพัฒนาขีดความสามารถแรงงานให้สูงขึ้นได้ เราก็จะมีโอกาสมากขึ้น ขีดความสามารถในการแข่งขันก็จะสูงขึ้นในอนาคต

แหล่งข่าว : ประชาชาติธุรกิจ